
Aqui tienen la " Arenga de la Curación del sufrimiento en Aymara" traduzido por Alvaro Zarate.
Esta fue la primera arenga pública de Silo en 1969 en Punta de Vacas-Mendoza.
UKAM KKULLASIRI MUTTUSIÑA
Akamsiwam parlasim mayam jaqui ukam akasim samirinsiwam ukam yatichiwam
ukam janiw ukam thaqui ukampim mayawisaruwsiwa yatichiwa ukam
parlwasiñawim ukam samirawimsiwam jutam parlasim, akamsim yatichiwam ukam
markapachan ukam ajayum akam muñayam ukam markapacham chuyma.
Akasim ukamchim achanchumsiwam akam luntantans akam parlasim mayam
jaquisiwam ukamsim parlasimsiwam ukam markiwasiqñawim ukam jaquimsa, janiw
ukam thaqui, akam jaquuisiwa janiw parlawañiqa, janiwasim ukawchiñasiwa ,
janiw ukamchiwam.
Parlanichiwam akam Jaqui janiwasim ukam wisaña ukam yutañam Alapachan ,
janiwasimsiwam ukam yutañam wisañamsiwam jutam Chamajpacham, ukam
janiwam ukañiwasimsiwam ukam markam ayllusiwam. Akam Jaqui parliwasim
ukam ajayumpacham markasiwansiwam ukam markas ukam khitimsamsiwam.
Ukam markam akamsiwamsiwam tiwwañasiwqñitaqi huytañaqu iwasimsi wasi
msiwam, akam muñayamsiwam ukam khithisiwam, ukam perdonisiwam ajasiwam
vengasiwasim. Ukam markasiwam tuyma luntantajaquisiwas ukam larisiwajaqui;
ukasiwasim majuntiwam ukam awayum khithimsiña uam khinsaña.
Akanchisiwan payam kithaññan ukam muthusiñam. Ukam mayam muthumsiña
Jan yaqhipa ila aka uru jana (aka muthimsiña aruma, samaña maya ji’ ska thaya
qullu samka ichusiri jiskaña hisa chuyma thakhnama mayiñapisawi). Ukam ch’ama
hisa jasaraña muthusiña janiw tamachaña ak yatipixi yatiyappacha yatisasi kuna
ukanak uta jaka phisñasita ma kinsaruw puripñapa urakuw qhuru apamuchuña
qhinchha hisa kamacht'asiña yapucharapiña kunjams pacha hisa junchanchna
uka alayawi peke.
Akam mayam muthusiñam jiwaqäpinpachay, uk uñjasax aspjakitaynay, janï yasta
rifintisiñx puyrjitix.ifintisipxatakitayna jupanakax. Uka asintarunakakix kuyay ukax,
liwirtar utjaskiy; kumunatakix jani, nanakaxnanakax kumunapjsjay,
alisnukupjituy kuñtulurjatayna. Akam khithimsawi muthusiñam kiyjstwa ukaxiswima
ukam khithisimsa akamsim suman ajayum. Muyñayamsiwam Jichhax jumax arsum
sasax janiwliy yatiñax, ast kunsikiriskuylar mantañas rijañx munkapxitut.
Muyñayamsiwam phamillatanax; ukapi jichhax dirichunix, numramintux churaña
takir ukanak arsuñatakix säs ukan jaquisiwam Uka kirra sayt’pan, jani ukham jaqi
tukjitpati sasinpurki, ukaispañulanaka, q’ aranakan jutana aka kampisin kuntra
sarakis ukat, uka ispañuylanakaxa jani jupanakax. Akasim ukam muthiñasim ukam
pekesiwam akamsim khitimsam ajayum, ukam khitimsam ukamchi pekesiwam.
Akamsiwam Khithimsam yutham istañam. Suma Kithisma jaquisiwam , suma akam
istañawi.
2
Akamsi ikasiwam mayam uksawiña akam uru markapachana.
Sawukipinirakirithwa Chamajaquim, jani kunsa rawajiriktixa, ukat sawtxa, chakura
jachpacha qamasam. mayaalampi chillpanta, purakaxa ukjama, jikst awayta
ususxakirithwa, jani kamachasirikisa Umthaña, hisam carrusiwam Hasiwa
mayam kujsiñawiñapa uthiñawa jutamsiwam Munthañ. Pasampiquim katxa
küñti kharjiw siwnusiwwam akajamsiwamlluqup uñjatapx, siw. lluqup mä phuntiruw
asnuq, panqaran, uñjatatapaw uka lluqu; ukhaman Kuthiñawa y el Munthañ,
ittaskirï ta. Iwalakchankhs janiw ni kun yaps siwarsa yawtaskirï tha, ch uq
llamaytaskirï ta, chuñurxiriw chuqix, ukat kanastar akamp millisu Hasiwa. Jichha
qamasa apnaqxchixa chuqsa, pa-nayrjaquimsiwam asnutak apnaqañachixa,
ukat asnu maytasiniwayirita jilaxata, ukat qapuñ munta, akar asn
chinuntasiniwaytha. Ukat jiskxarusi niwayiritxa, may asnu qhirx qhirx thuqtawayxiri,
khäma qatatirichi, nax jacha usutaraki, akat jarstawayta ukat liwtawayxituxa,
kuna jan tukjchituti ukat ni ukats kujumukurakirithwa Hasiwa
Likixarakthwa janipiniw kunampis kamachtañakti, qamasim janipiniw uka
partiranakampis qaquñakti. khiwtaskiritha, iwalak sawtaskiritha, iwalak
ittaskirï ta. Iwalakchankhs janiw ni kun yaps siwarsa yawtaskirï tha, chuq
llamaytaskirï ta, chuñurxiriw chuqix, ukat kanastar akamp millisu ukatnä aka
patar wayxattasiniwasa kus jutawayirithxa niwayiritxa, may asnu qhirx qhirx
thuqtawayxiri, khäma qatatirichi, nax jacha usutaraki, akat jarstawayta ukat
liwtawayxituxa, kuna jan tukjchituti kujumukurakirithwa, ukat qullt irKuthiñawa
Munthañ Ukam achanchum ukam ajayum ukat ukan ukham parläna: jall ukat
jichhax jawsayi uka sintinariuki jawsaypachänxa: iskuilanaka lurpan , sasa. Jallukat
arsarusa iskuilax asta jichhurkamax sï yxix, janiw uka nayrax utjirikanti. Urinsaya
Aransayaptäya yasta iskuila sapa kumunay utjänxa, yasta maistruni. Ukham jäll
ukan ukan sapxarakitäna: jichhaxa ispañula qaranak janipiniw jumanakax
munapxatäti janiw sum yatichkapxämti anchachum chamajpacham. Nayax
patrunanakar ist irï ta, kuchawambanama waqay: ukarux warmipax
jichhaxjukamp, jukampix. Kulijyux mistjapchinijay; atipakipunistaniw akam
parlasim chiqpachapiniw yaqhipanakarux janipiniw sumyatichkapkituti akamsim
pa-chuyma suma arumsiwam.
Jan ukat jumanakax arsjapjamti’ ; ‘ janipuniw uklurkäti, juramintu lurayjapxarakitupï ,
jiwañjam diphintiñataki amtawi chiqachaña saña yatiyaña lat’aña aparaña
qhananchawi suma may chuymapachamsiwasim jaquisiwam ,.
Ukam Khitimsa jaquisiwam q’aranak janipiniw jumanakax munapxatäti janiw sum
yatichkapxämti’ säna. Chumapimqpachapiniw mayampisiwam ukam
akapacham yaqhipanakarux janipiniw sumyatichkapkituti yuranakax utxänwa
sirwisu saririnakaya liyt’asirijanxakanaka yast yanapxapxitänxa ukasim parlasierm
“qañanachirim ajayum ¿ Ukam churiri churaña uñt’awi amtaña tawi chiqachaña
saña yatiyaña lat’aña aparaña qhananchawi, jan ixwata chhijllata chararjaqi
yatiyaña irkatawi apnaqatäña? Ukam Khithimsa alakapachaña: ¿ Alisnukuwi
samara. iraqawiuñt’ ayawi, Uñakipawi Iraqa. Phuqhawi lurt’awi, phuqhawi,
Irnaqawi. utt’ayawi? ¿ Ukat jichhat larjawistampi uñapxatäna, ukat uñasax: ‘ Janiw
akax jaqikataynati, ukanay tatäx yast maynit uñapchi, larjavistat? T’arwa
jawinakaw utjatayna uka tarwa jawinak … lip’ ichinakaw utjatayna kimsakam kimsa
jawkam churaniwapxitu ukjams lurawaychi akatjamat katxitanix ukjams lurawaychi
uka ukax imillanakatakiw tarinaksa... ¿ kawkitarak janix yast t’ant’ Chamalurtxa
akankxtha chachax jiwxi ukjat lurasirit t’ant’ itamp ast istansanak sartha? ¿ ukanak
uñjawaykaraktha yast ukax uyur anantawayta, yast ukat uyw uñjirkamax
jutaraktha ast jan timpun nayra ast Lapasax kayuki? ¿ aljañtakix nax jil
yapuchiristha ukaxay sataqt’astha llamayjt’astha, ukjamanpikixay sarnaqsthxa?...
aljañtakix nax jil yapuchiristha ukaxay sataqt’astha llamayjt’astha, ukjamanpikixay
sarnaqsthxa khithimsa. ¡Akam markapachañana mayam kutim pacha jutamsiwam
pacha thijram akasiwam khitimsa! ¡ Jiwkitisiwa ukam punkus nayras!. Uka timpuk
isklawunakay uka Chama ispañulanakampi kawki yirasitapay jantï . Janï akan
uñt’ pachantix uka phusilanakampi risanim mä qhun, qhunmayir jiwaqäpinpachay,
uk, janï yasta rifintisiñx puyrjitix.ifintisipxatakitayna q’urawampi, lawampi jupanakax
khithimsa.
Jiltanaka : Ukasim tatichamipi jilatamsiwa kutsunim’ purinuqanxapxix ukhatxa Uka
kirra sayt’pan, jani ukham jaqi tukjitpati sasinpurki, ukaispañulanaka, q’aranakan
jutana aka kampisin kuntra sarakis ukat, uka ispañuylanakaxa jani jupanakax
luchirix sarkanti sarakisä, thuru kampisinu, kuartilarus jutaskpas janis jutaskpan
katuraskakinwa sarakisa.
Akamsi, Jilatanakam: Utam jaquisiwam parlasiñiwam ukam maymapi akamsiwa
pachamipiwa. Akasim pachampi ukam parlasim , akam Yatiriam akam parlutan
ukam mayam qalla manta ukam iwchawñan yatririsam.
Hankokauam markasiwa, Marrkakuturisiwa, Qullasuyumiñaya
Pusiña ukam Lanka Armuray ukam Kjahamsiwi Pacha
Nenhum comentário:
Postar um comentário
Observação: somente um membro deste blog pode postar um comentário.